Przekształacanie wyrażeń

Z Skrypty dla studentów Ekonofizyki UPGOW

(Różnice między wersjami)
(UWAGA! Zastąpienie treści hasła bardzo krótkim tekstem: „'''W przygotowaniu'''”)
 
Linia 1: Linia 1:
-
[[Category:KURS MATEMATYKI]]
+
'''W przygotowaniu'''
-
Wyrażeniem wymiernym nazywamy wyrażenie algebraiczne zapisane w postaci  <math>W \over V</math>  (ilorazu dwóch wielomianów), gdzie <math>V</math> nie jest wielomianem zerowym.
+
-
== Działania na wyrażeniach wymiernych ==
+
-
===Rozszerzanie===
+
-
Jeżeli w liczbie wymiernej zapisanej w postaci ułamka zwykłego pomnożymy licznik i mianownik przez tę samą liczbę, wartość liczby wymiernej nie ulegnie zmianie:
+
-
 
+
-
<math>\frac{3}{5}=\frac{3 \cdot {\color{green}3}}{5 \cdot {\color{green}3}}=\frac{9}{15}</math>
+
-
 
+
-
Jest to '''rozszerzanie ułamka'''. To samo możemy zrobić z wyrażeniem wymiernym - pomnożyć licznik i mianownik przez ten sam wielomian.
+
-
 
+
-
==== Przykład ====
+
-
::<math>\frac{x-1}{x+1}=\frac{(x-1)\cdot {\color{green}{(x+1)}}}{(x+1)\cdot {\color{green}{(x+1)}}}=\frac{x^2-1}{x^2+x+x+2}=\frac{x^2-1}{x^2+2x+4}</math>
+
-
 
+
-
=== Skracanie ===
+
-
Odwrotnością rozszerzania jest skracanie: jeżeli w liczniku i mianowniku wyrażenia wymiernego występuje ten sam czynnik, możemy przez niego skrócić wyrażenie
+
-
 
+
-
Dla ułamków
+
-
:<math>\frac{9}{15}=\frac{3 \cdot {\color{green}3}}{5 \cdot {\color{green}3}}=\frac{3}{5}</math>
+
-
==== Przykład ====
+
-
:<math>\frac{(x^2+2){\color{green}{(x^2-5x+3)}}}{(x-1){\color{green}{(x^2-5x+3)}}}=\frac{x^2+2}{x-1}</math>
+
-
:<math>\frac{(x^3+x-5){\color{green}{(x+2)x^2}}}{{\color{green}{(x+2)}}(x^3-1) {\color{green}{x^2}}}=\frac{x^3+x-5}{x^3-1}</math>
+
-
:<math>\frac{x^3(x+4)}{x^4}=\frac{{\color{green}{x^3}}(x+4)}{{\color{green}{x^3}} \cdot x}=\frac{x+4}{x}</math>
+
-
 
+
-
W skracaniu wyrażeń zwykle pomaga rozłożenie wielomianów na czynniki
+
-
:<math>\frac{x^2-4}{x^2+x-6}=\frac{(x+2)(x-2)}{(x+3)(x-2)}=\frac{x+2}{x+3}</math>
+
-
 
+
-
===Dodawanie i odejmowanie wyrażeń wymiernych===
+
-
Wynikiem dodawania lub odejmowania wyrażeń wymiernych jest także wyrażenie wymierne. Kiedy obydwa mają równe mianowniki, postępujemy analogicznie jak w przypadku zwykłych ułamków:
+
-
*Wielomian w mianowniku pozostawiamy bez zmian
+
-
*Dodajemy (odejmujemy) wielomiany w liczniku
+
-
 
+
-
Pokażemy to na przykładach, najpierw dla ułamków
+
-
::<math>\frac{3}{7}+\frac{2}{7}=\frac{3+2}{7}=\frac{5}{7}</math>
+
-
:a teraz dla wyrażeń wymiernych o jednakowych mianownikach:
+
-
::<math>\frac{x^2-3x}{x-4}+\frac{2x-5}{x-4}=\frac{x^2-3x+2x-5}{x-4}=
+
-
\frac{x^2-x-5}{x-4}</math>
+
-
 
+
-
Jeżeli wielomiany w mianowniku nie są równe to należy sprowadzić wyrażenia wymierne do jednego, wspólnego mianownika:
+
-
 
+
-
::<math>\frac{x+2}{\color{Blue}{x-1}} + \frac{x+5}{\color{green}{x+3}}=\frac{(x+2)\color{green}{(x+3)}}{{\color{Blue}{(x-1)}}\color{green}{(x+3)}} + \frac{{\color{Blue} {(x-1)}}(x+5)}{{\color{Blue}{(x-1)}}\color{green}{(x+3)}}=</math>
+
-
::<math>=\frac{(x+2)(x+3)+(x-1)(x+5)}{(x-1)(x+3)}=</math>
+
-
::<math>=\frac{x^2+2x+3x+6+x^2-x+5x-5}{(x-1)(x+3)}=\frac{2x^2+9x+1}{(x-1)(x+3)}</math>
+

Aktualna wersja na dzień 08:26, 17 mar 2014

W przygotowaniu